ROUSSEL, Gérard (lat. Girardus Ruffus), * ca. 1480 in Vaquerie bei Amiens, + 1550. Studium an der Pariser Universität. Spätestens seit 1501 gehört er dort zum humanistischen Zirkel um Jacques Lefèvre d'Étaples am Collège de Navarre. 1521 veröffentlichte er die von ihm mit einem symbolmathematischen Kommentar versehene Schrift »De arithmetica« von Boethius, in welchem er in breitem Umfang auf die Philosophie des Nicolaus Cusanus zurückgreift. Im folgenden Jahr übersetzt er die »Magna moralia« des Aristoteles ins Lateinische. Der Reformationsbewegung aufgeschlossen gegenüberstehend, zieht er sich 1521 nach der Verurteilung von Sätzen Luthers durch die Pariser Universität zusammen mit Lefèvre d'Étaples nach Meaux zurück, wo er zum Humanistenkreis um Margarete von Navarra gehört und den Bischof Guillaume Briçonnet bei den Reformbestrebungen in seiner Diözese unterstützt. Er erhält das Pfarramt von St. Saintin und wird Kanonikus und Schatzmeister der Kathedrale von Meaux. 1525 der Häresie angeklagt, flieht Roussel mit Lefèvre nach Straßburg zu Capito, kann durch Intervention von Margarete von Navarra aber bereits 1526 nach Frankreich zurückkehren, wo er 1527 zum Abt von Clairac, 1536 zum Bischof von Oléron ernannt wird. 1550 wurde Roussel in Mauléon (Béarn) während einer Predigt von der Kanzel gestürzt und getötet.
Werke: Girardus Ruffus, Divi Severini Boetii arithmetica, duobus discreta libris: adiecto commentario, mysticam numerorum applicationem perstringente, declarata, Paris 1521; Opus Magnorum Moralium Aristotelis, duos libros complectens: Girardo Ruffo Vaccariensi interprete... Paris 1522; Familière exposition du Simbole, de la loi et de l'oraison dominicale (MS: Paris BN ms. fr. 7021a), aufgrund der Zensurierung durch die Sorbonne unveröffentlicht geblieben. Die Manuskripte eines ebenfalls unveröffentlicht gebliebenen Römerbriefkommentars sowie einer französischen Bibelübersetzung aus dem Hebräischen und Griechischen sind verschollen.
Lit.: C. Schmidt, Gérard Roussel, prédicateur de la Reine Marguerite de Navarre, Straßburg 1845 (ND Genf 1970); - P. Jourda, Répertoire analytique et chronologique de la correspondance de Marguerite d'Anguilême, Paris 1930, 112, 126 ff.; - M. Mann, Erasme et les débuts de la réforme française, Paris 1934; - R. G. Villoslada, La universidad de Paris durante los estudios de Francisco de Vitoria, Rom 1938, 341-45; - R.-J. Lovy, Les origines de la réforme françaice, Paris 1959; - E. G. Léonard, Histoire générale du Protestantisme, Bd. 1, Paris 1961, 24, 203, 258; - E. F. Rice, The Humanist Idea of Christian Antiquity: Lefèvre d'Etaples and His Circle: Studies in the Renaissance 9 (1962) 126-60; - H. Heller, Nicholas of Cusa and Early French Evangelicism: Archiv für Reformationsgeschichte 63 (1972) 6-21, bes. 13-16; - E. F. Rice, The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d'Etaples and Related Texts, New York u. London 1972, 108, 246 f., 427 f., 442; - M. Causse, La »Familière Exposition« de G. Roussel et l'aventure »Nicodémite« en Guyenne: Bull. Soc. de l'Hist. du Protestantisme Français 131 (1985) 5-33; - J.-L. Déjean, Marguerite de Navarre, Paris 1987, 159 f.; - S. Meier-Oeser, Die Präsenz des Vergessenen. Zur Rezeption der Philosophie des Nicolaus Cusanus vom 15. bis zum 18. Jh., Münster 1989, bes. 52-61, 135 ff., 140-43, 331 f.; - Nouvelle Biographie générale, t. 41 (1862) 772-74; - RTK XVII (31906) 178-180; - RGG V (31961) 1203 f.
Stephan Meier-Oeser
Letzte Änderung: 09.04.2011